صبح صالح ( مترجم : رحيمى نيا )
10
فرهنگ نهج البلاغه ( فارسى )
خلافت ابو بكر اگر چه اعراب با قدرت رهبرى و نفوذ معنوى پيامبر ( ص ) در سايه اسلام متحد شدند ، اما بى شك پرورش روح ايمان در اعماق دلهايى كه با عادات جاهلى خو گرفته و فاصله چندانى با آن نداشتند ، نيازمند تلاش و كوشش طولانى تر بود . به سبب همين ضعف ، در آغاز خلافت ابو بكر طوايفى چند ، عصيان كردند و از پرداخت زكات و خواندن نماز سرباز زدند و دوباره به خصلتهاى ديرين جاهلى رو آوردند و نيز مدعيان دروغين نبوت بار ديگر زمينه را براى رواج افكار خود مساعد ديدند و « مسيلمة بن حبيب » در يمامه ، « سجاح بنت حارث » در قبيله تميم و « طليحة بن خوليد » در قبيله اسد و غطفان ، مدعى نبوت شدند . ابو بكر با لشگر كشى و اعمال زور اين طغيانها را فرو نشاند و بلا فاصله براى جلوگيرى از تزاحم و درگيرى نيروها در داخل ، نيروى پر جوش و خروش اعراب را متوجه خارج مرزها كرد و به جانب عراق و شام لشكرى را گسيل داشت . هر چند اين اقدام مرزهاى جغرافيايى اسلام را توسعه بخشيد اما از سوى ديگر موجب گرديد كه مسلمانان به عمل زدگى شديدى دچار شوند كه بعدها ، همين موضوع ، تأثيرات سويى را در جامعهء اسلامى باقى گذاشت . به عبارت ديگر ابو بكر بجاى حل صحيح معضلات داخلى و استمرار و تحكيم مبانى فكرى و عقيدتى - چيزى كه ضرورتش پس از رحلت پيامبر ( ص ) بيش از هر زمان ديگرى احساس مىشد - تمام توجه خود را به خارج مرزها معطوف كرد و به جهان گشايى و فتح سرزمينهايى پرداخت كه تنها غنايمى را نصيب جنگاوران ميكرد ، بىآنكه بتواند پيام اسلام را آنچنان كه بايد در روح محرومان استوار گرداند . بهر حال ابو بكر اين كار را بپايان نبرد و بعد از دو سال و چند ماه خلافت در سن 63 سالگى جان سپرد ( جمادى الاخر سال 13 ) .